« interface language » 
- Home
- For Our Children
- Articles
- Belles-Lettres
- Essays, Biographies
- Grammar
- Dictionary
- Word For Every Day
- Phrasebook
- Podlachian Names
- Converter
- Audio Files
- Community
- The Truth Is Here...
- Môj čeśki film
- Our Library
- Jan’s Blog
- Contact Us
Postanowiliśmy raz na dzień przypominać jakieś fajne słowo języka podlaskiego i w ten sposób próbować walczyć z naszą ogólną amnezją i obojętnością etatowych obrońców tożsamości białoruskiej (i ukraińskiej) na Podlasiu w stosunku do ich mowy ojczystej i matczystej.
Będziemy w zasadzie koncentrować się na słowach, które występują wyłącznie w gwarach podlaskich albo tylko w gwarach podlaskich i poleskich, zaś w językach literackich białoruskim i ukraińskim nie występują lub mają tam status regionalizmów.
Oprócz słowa podlaskiego z zaznaczonym akcentem będziemy podawać jego znaczenie/znaczenia w języku polskim oraz najbardziej typowe przykłady użycia w kontekście. Będziemy też wypisywać niektóre formy gramatyczne słowa, jeżeli nie są one oczywiste.
Strona „Słovo na kažny deń” jest ilustrowana dawnymi zdjęciami z Podlasia pochodzącymi w przeważającej większości ze zbiorów pana Marka Korniluka.
Dzisiaj przypominamy słowo języka podlaskiego Konátisie...
Konátisie
Konátisie — losować pierwszeństwo przy rozpoczynaniu gry, zabawy; ciągnąć losy, rzucać losy.
[Jeden ze sposobów takiego losowania polegał na tym, że chłopaki po kolei chwytali kijek, dłoń przy dłoni, i ten z nich, któremu wystarczyło miejsca chwycić jako ostatniemu, zaczynał grę.]
Użycie w kontekście: chłópci konálisie, chto péršy načné hráti v nóžyka.
Najprawdopodobniej czasownik konátisie pochodzi od archaicznego słowa kon/kôn (dopełniacz: kónu) — los; przeznaczenie; traf, przypadek.
Postáviti svojé žýcie na kôn — zdać się na wolę losu; oddać życie w ręce opatrzności.
W latach 60. ubiegłego wieku słowo konátisie w gwarach podlaskich było w powszechnym użyciu wśród dzieci uczestniczących w różnych grach i zabawach. Uważamy, że dzisiaj warto wprowadzić do użycia nie tylko czasownik konátisie, ale i rzeczownik kon/kôn, żeby czasami uniknąć używania słów los albo suďba, które są raczej zapożyczeniami od sąsiadów, a nie naszą wyłączną własnością.
Jutro przypomnimy słowo Žýrkí.