Postanowiliśmy raz na dzień przypominać jakieś fajne słowo języka podlaskiego i w ten sposób próbować walczyć z naszą ogólną amnezją i obojętnością etatowych obrońców tożsamości białoruskiej (i ukraińskiej) na Podlasiu w stosunku do ich mowy ojczystej i matczystej.
Będziemy w zasadzie koncentrować się na słowach, które występują wyłącznie w gwarach podlaskich albo tylko w gwarach podlaskich i poleskich, zaś w językach literackich białoruskim i ukraińskim nie występują lub mają tam status regionalizmów.
Oprócz słowa podlaskiego z zaznaczonym akcentem będziemy podawać jego znaczenie/znaczenia w języku polskim oraz najbardziej typowe przykłady użycia w kontekście. Będziemy też wypisywać niektóre formy gramatyczne słowa, jeżeli nie są one oczywiste.
Strona „Słovo na kažny deń” jest ilustrowana dawnymi zdjęciami z Podlasia pochodzącymi w przeważającej większości ze zbiorów pana Marka Korniluka.
Dzisiaj przypominamy słowo języka podlaskiego Šýtki...
Šýtki
Šýtki — sanie wykorzystywane „od święta”. W odróżnieniu od zwyczajnych sań (sankí), używanych w gospodarstwie zimą do podróżowania i przewożenia różnych rzeczy i ładunków (np. zboża do zmielenia we młynie), šýtki służyły do odwiedzin krewnych, do wyjazdów w gości i do cerkwi. Šýtki były o wiele staranniej wykonane niż sankí i miały bardziej wyszukany kształt.
Sankámi nazywano także „sanie podwójne” albo „sanie ciężarowe”, używane do przewożenia pokaźnych ciężarów, np. kłód z lasu. Takie sanie składały się z dwóch części na płozach i odległość tych części od siebie można było regulować. Przednia część takich sań miała nazwę káry, a tylna — súčka.
Użycie w kontekście: zapreháj, synók, kobýłu v šýtki, jiêdemo v odviêdki; nášy jiêzdiat do cérkvy tôlko šýtkami; jak vozíli zimóju klócy z púščy, to odhúzkami kłáli na káry, a verškámi na súčku.
Jutro przypomnimy słowo Tiêpati.













