Postanowiliśmy raz na dzień przypominać jakieś fajne słowo języka podlaskiego i w ten sposób próbować walczyć z naszą ogólną amnezją i obojętnością etatowych obrońców tożsamości białoruskiej (i ukraińskiej) na Podlasiu w stosunku do ich mowy ojczystej i matczystej.
Będziemy w zasadzie koncentrować się na słowach, które występują wyłącznie w gwarach podlaskich albo tylko w gwarach podlaskich i poleskich, zaś w językach literackich białoruskim i ukraińskim nie występują lub mają tam status regionalizmów.
Oprócz słowa podlaskiego z zaznaczonym akcentem będziemy podawać jego znaczenie/znaczenia w języku polskim oraz najbardziej typowe przykłady użycia w kontekście. Będziemy też wypisywać niektóre formy gramatyczne słowa, jeżeli nie są one oczywiste.
Strona „Słovo na kažny deń” jest ilustrowana dawnymi zdjęciami z Podlasia pochodzącymi w przeważającej większości ze zbiorów pana Marka Korniluka.
Dzisiaj przypominamy słowo języka podlaskiego Ruzdvó...
Ruzdvó
Ruzdvó — Narodzenie Chrystusa, Boże Narodzenie (7 stycznia).
Wyraz pochodny: ruzdvjaný (bożonarodzeniowy).
Użycie w kontekście: Pravosłávny na Pudlášy sviatkújut (práznujut) Ruzdvó po starómu stýli; koladnikí idút koladováti na péršy deń Ruzdvá.
Foto: Michał Kość.
Przy tej okazji postanowiliśmy przypomnieć podlaskie nazwy (ludowe) innych ważnych świąt prawosławnych w roku:
Błahoviêščanie — Zwiastowanie Przenajświętszej Bogurodzicy (7 kwietnia);
Čés(t)ny Krest — Podwyższenie Krzyża Pańskiego (27 września);
Hołovosiêka — Ścięcie Jana Chrzciciela (11 września);
Hrumníci — Spotkanie Pańskie (15 lutego);
Júryja — Wielkiego Męcznnika Jerzego Zwycięzcy (6 maja);
Kirýła i Mifódija — Świętych Cyryla i Metodego (24 maja);
Klečánie — Zesłanie Ducha Świętego na Apostołów (Pięćdziesiątnica) (50-ty dzień po Zmartwychwstaniu Pańskim);
Kreščénije — Chrzest Pański (19 stycznia);
Michajíła — Sobór Archanioła Michała i św. mocy niebios (21 listopada);
Petrá i Pávła — Świętych apostołów Piotra i Pawła (12 lipca);
Prečýsta — Narodzenie Przenajświętszej Bogurodzicy (21 września);
Pokróva — Święto Opieki Najświętszej Bogurodzicy (14 października);
Spása — Przemienienie Pańskie (19 sierpnia);
Spliênie — Zaśnięcie Przenajświętszej Bogurodzicy (28 sierpnia);
Velíkdeń — Wielkanoc, Zmartwychwstanie Pańskie (święto ruchome);
Vérbnicia — Wjazd Chrystusa do Jerozolimy (Niedziela Palmowa) (ostatnia niedziela przed rozpoczęciem Wielkiego Tygodnia);
VŠÉSTIE — Wniebowstąpienie Pańskie (40-ty dzień po Zmartwychwstaniu Pańskim);
Vvediénije/Vvediênie — Wprowadzenie Przenajświętszej Bogurodzicy do Świątyni (4 grudnia).
Jutro przypomnimy słowo Pudgavniáti.













