Słovo na kažny deń

☰

Svoja mova, svôj vybur, svôj los...

« mova interfejsu »

Svoja.org » Słovo na kažny deń

Słovo na kažny deń

Postanowiliśmy raz na dzień przypominać jakieś fajne słowo języka podlaskiego i w ten sposób próbować walczyć z naszą ogólną amnezją i obojętnością etatowych obrońców tożsamości białoruskiej (i ukraińskiej) na Podlasiu w stosunku do ich mowy ojczystej i matczystej.

Będziemy w zasadzie koncentrować się na słowach, które występują wyłącznie w gwarach podlaskich albo tylko w gwarach podlaskich i poleskich, zaś w językach literackich białoruskim i ukraińskim nie występują lub mają tam status regionalizmów.

Oprócz słowa podlaskiego z zaznaczonym akcentem będziemy podawać jego znaczenie/znaczenia w języku polskim oraz najbardziej typowe przykłady użycia w kontekście. Będziemy też wypisywać niektóre formy gramatyczne słowa, jeżeli nie są one oczywiste.

Strona „Słovo na kažny deń” jest ilustrowana dawnymi zdjęciami z Podlasia pochodzącymi w przeważającej większości ze zbiorów pana Marka Korniluka.

Dzisiaj przypominamy słowo języka podlaskiego Žarêti...

Žarêti

Žarêti — żarzyć się; jarzyć się; ćmić się; tlić się.

Wyraz pochodny: žarôvnia (brytfanna).

Od podstawowego w tym przypadku słowa žar pochodzi jeszcze wielofunkcyjny czasownik žáryti (1. smażyć; 2. bić, tłuc, grzać; 3. biec, gnać, zasuwać, grzać; 4. pić, żłopać, tankować, grzać; 5. bzykać, ciupciać, grzać) oraz przymiotnik žarkí (żarzący się; jarzący się; rozżarzony; rozjarzony).

Użycie w kontekście: drová vže zhorêli, alé v plitiê šče žarêje; bába speklí huś u žarôvni v pečê; zakołóli paršučká i nažáryli svižyný; vôn jómú tak žárnuv, što toj strátiv prytómnosť; my žáryli syrénkoju 100 na hodínu; voný vže tréti deń žárat samohoniáru; vôn pujšóv z jóju do kłúni i žárnuv jijiê v storoniê; uhiêle v piêčci zavélmi žarkóje, šče zaráno kłásti kartópli.

Nasza propozycja terminologiczna: žarôvnia jako podlaskie określenie „grilla”.

Jutro przypomnimy słowo Klektáti.

vhoru storônki