Svoja.org » Hromada » Maksymiuk Jan » Ija/yja, ik(a)/yk(a)
Ija/yja, ik(a)/yk(a)
Natisnuti, kob pobôlšyti...

Kolizija dvoch spiralnych galaktyk (zapozyčany słova u pudlaśku movu beremo čerez movy-poserednici). Foto NASA

Jan Maksimjuk
6 listopada 2011

Jak bude bôlš pravilno pisati po-pudlaśki: melodija čy melodyja? A može melodia abo melodja?

Odin z odkazuv na siête pytanie može byti taki: treba posłuchati, jak hovorat našy lude, i vybrati taki varyjant, kotory najbôlš podôbny do vymovlenia, jakoje vžyvaje bôlšosť. Ale chto siête maje zrobiti? I jak? Koli b pudlaśka mova była cikava dla našych naukôvciuv v Biłostoku, to takuju rêč, jak vyznačenie proporciji, kôlko našych ludi hovoryt melodIja, a kôlko melodYja, možna było b zrobiti na vakacijach, pudčas studenćkoji „praktyki v tereni”. Ale takoho nichto ne zrobit, bo nikoho z našych naukôvciuv ništo žyvoje na Biłostôčyni vže ne cikavit.

Tomu v siêtum diêli treba spodivatisie ono na sebe samoho, na svoju pameť, intuiciju i zdorovy hłuzd.

Z zapozyčanymi słovami kłopot šče j taki, što my jich u pudlaśku movu beremo ne bezposerednio z movy-krynici, a čerez movy-poserednici. U našum vypadku najbôlše značenie miêli i majut try movy-poserednici: rosijśka, pôlśka, biłoruśka. Ot že movy-poserednici, chutčêj za vsio, majut upłyv i na vymovlenie zapozyčanych słôv u pudlaśkuj movi. Koliś, koli našy didy i pradidy hramotnosť nabyvali čerez rosijśku movu i rosijśki pravopis, to i vymovlenie mieli podôbne bôlš do rosijśkoho: matematIka, melodIja, praktIka, FrancIja, FinlandIja, buržuazIja. Potum, koli perevahu otrymała pôlśka mova i pôlśki pravopis, naše vymovlenie začało chilitisie v pôlśki bôk, i zamiś raniêjšoho I my začali koje-de hovoryti Y.

A koli nekotory z nas zachotiêli zapisati na papery i pudlaśkie słovo, to na našy zapisy začała nakładatisie i biłoruśka pravopisna praktyka, jakoji nekotorych z nas učyli v školi. Pravopisna kartina v vypadku pudlaśkoho słova otrymałasie dosyć strokata.

Usio dosiôl skazane maje nas pudvesti do vysnovy, što spuvčasna prôba pravopisnoji kodyfikaciji pudlaśkoji movy musit uziati do vvahi jak siêty historyčny uvarunkovani našoho vymovlenia, tak i spuvčasny joho etap, i zaproponovati jakiś rozumny kompromis pomiž jimi. Jak u kažnum kompromisi, bez arbitralnosti nam ne obujtisie.

Svoja.org proponuje pisati -yja posli d, t i vse zatverdiêłych š, ž, č, , r, a -ija posli vsiêch inšych spuvzvukuv. Takim sposobom, pišemo: melodyja, parodyja, Holandyja, dyjavoł, tyjara, tyjamina, Perudžyja, Bułgaryja; racija, dyspersija, okazija, kolonija, fobija, filozofija, geologija, Bolivija, bulimija (vyniatok: Kołomyja).

Što tyčytsie kunčatkuv -ik(a)/-yk(a), to domovlajemsie, što -yk(a) pišemo posli d, t, z i vse zatverdiêłych š, ž, č, , r, a -ik(a) posli vsiêch inšych spuvzvukuv. Takim sposobom, majemo v grafici: melodyka, astronautyka, matematyk(a), fizyk(a), muzyka, kombinatoryk(a); logik(a), elektronik(a), grafik(a), chimik.

Nakuneć postavlu pytanie samomu sobiê: Čom ja proponuju pisati okazija, a ne okazyja; i čom fizyka, a ne fizika?

Ne viêdaju, jak na siête tołkom odkazati. To je akurat taja pravopisna arbitralnosť, pro kotoru ja mimochodom zhaduvav.

Kod siêtoji storônki » Nečytelny, pominiati na inšy...
Nečytelny, pominiati na inšy...Siêty kod treba perepisati v odpoviêdniu rubryku formulara, koli schočete vysłati komentar abo e-mail. Zarejestrovanym (i zalogovanym) korystalnikam ne treba vvoditi nijakich koduv (zarejestrovatisie na Svoja.org).
Komentarê (3) » Konverter » Pudlaśka klavijatura
Natisnuti, kob pokazati formular...Natisnuti, kob schovati formular... Napisati komentar
  • Usiê pola, kotory treba zapovniti, zaznačany *.
  • Anonimny komentarê publikujutsie posla akceptaciji administratora storônki.
  • Komentarê zarejestrovanych korystalnikuv ne vymahajut akceptaciji. Zarejestrovany korystalniki majut taksamo para dodatkovych fajnych funkcijuv.
  • » Praviła siêtoho sajtu

* Kod storônki:
 
Глеб Бераставы
Comment
Ija/yja, ik(a)/yk(a)
Komentar #1: 19-11-2011, 12:30:36
"Nakuneć postavlu pytanie samomu sobiê: Čom ja proponuju pisati okazija, a ne okazyja; i čom fizyka, a ne fizika?"

Гэта тлумачыцца проста: гэта ўсяго толькі ўплыў польскае мовы :) Такая сытуацыя і ў беларускай.
Jan Maksimjuk
Comment
okazja/okazija?
Komentar #2: 19-11-2011, 13:51:42
Але ж палякі пішуць okazja, і „z” у іх вымаўленьні цьвёрдае, так што тут відавочна ня польскі ўплыў. Можа, беларускі? :) Аказія, Азія, эўтаназія, etc...
Глеб Бераставы
Comment
Ija/yja, ik(a)/yk(a)
Komentar #3: 19-11-2011, 18:42:58
Наконт okazja і г.д. ведаю, bo język polski wiem bardzo dobrze :) А што стасоўна fizika/fizyka, то тут відавочны польскі ўплыў. Можа беларускі, калі браць ва ўлік словы з канчаткам на -ija, кажаце Вы? А хто ж ведае, мо й беларускі. Усё-ткі ж мовы ня чужыя адныя для аднаго

P.S. Дарэчы, дзякуючы Вашаму сайту ўжо трохі пачынаю ведаць падляскую мову. І яшчэ я пра яе напісаў артыкул у Вікіпэдыі, калі жадаеце, азнаёмцеся, буду рады: http://be-x-old.wikipedia.org/wiki/Свая_мова